EXERT Centrum Języków Obcych

Angielskie czasy

W skrócie garść zasad dotyczących używania i tworzeniach wszystkich angielskich czasów.



PRESENT SIMPLE

Czas Present Simple (czyli teraźniejszy prosty) tworzy się w sposób następujący:

I sleep until 6 a.m.
You sleep until 6 a.m.
He sleeps ...
She sleeps ...
It sleeps ...

We sleep ...
You sleep ...
They sleep ...

Jak można zauważyć w wszystkich osobach używa się podstawowej formy czasownika. Jedynym wyjątkiem jest trzecia osoba (he/she/it) - do czasownika w tej osobie należy dodać końcówkę -s. Trzeba jednak uważać w przypadku czasowników kończących się na: -ch, -o, -sh, -ss, -x - wtedy dodaje się końcówkę: -es.

Na przykład:
She watches this film every day.
He goes to church every Sunday.

Kolejny wyjątek to czasowniki zakończone na -y. Jeśli przed tymże -y znajduje się spółgłoska, -y należy zamienić na i i dopiero wtedy dodać końcówkę -es.
Na przykład:
TRY >>> y=i >>> TRI+ES >>> TRIES

Czasami jednak trzeba zadać pytanie... W tym celu niezbędne będą dwa wyrazy do oraz does: Does to nic innego jak do z końcówką -es, stosowaną w trzeciej osobie liczby pojedynczej. Tak więc does używa się właśnie w trzeciej osobie, a do w pozostałych przypadkach.

Na przykład:
Does she watch TV on Sundays? [uwaga: "does" ma już końcówkę -es, więc nie wolno jej dodawać do czasownika!]
Doyou know that man?

Podobnie jest w przypadku przeczeń... does not oraz do not - chociaż lepiej będzie użyć skróconych wersji: don't oraz doesn't. Powyższe wywody o pytaniach odnoszą się także do przeczeń: doesn't do trzeciej osoby liczby pojedynczej, a don't do reszty...

Na przykład:
They don't like their English teacher.
She doesn't go to church on Sundays. [uwaga: "doesn't" ma już końcówkę -es, więc nie wolno jej dodawać do czasownika!]


Czasu Present Simple używa się w następujących sytuacjach:

**żeby powiedzieć o czynnościach powtarzanych (stąd obecność wyrażeń: always, often, usually, sometimes, rarely, never, every month, every year... etc.)

**żeby powiedzieć o czynnościach/sytuacjach pewnych i zawsze prawdziwych (Water boils at 100C)

**jeśli coś komentujemy/opowiadamy "na żywo" (np. przepis przygotowania potrawy lub mecz)
np. Grosicki takes the ball and passes to Lewandowski. He kicks and ... scores! What a goal!

**jeśli mówimy o zaplanowanej przyszłości (np. przedstawiając plan podróży)
I leave Lublin at 10, then I take a plane to Paris...

**jeśli opowiadamy o wydarzeniach z niedalekiej przeszłości (w ten sposób opowieść staje się bardziej dramatyczna)
I go along the street and see a big tough guy...

**w nagłówkach i tytułach prasowych (znowu, żeby było dramatyczniej)
Wisla Krakow wins the Champions League.

**jeśli streszczamy książkę, film lub jakąś inną fikcyjną opowieść
When the scientist opens the crypt, he finds a skeleton...



PRESENT CONTINUOUS

Czas Present Continuous (czyli teraźniejszy ciągły) tworzy się w sposób następujący

I am reading now.
You are reading now.
He is reading now.
She is reading now.
It is reading now.

We are reading now.
You are reading now.
They are reading now.


Jak widać niezbędne są dwa składniki: znajomość odmiany czasownika to be (bez niego ani rusz...) oraz dodawanie końcówki -ing do każdego czasownika.

Oczywiście jakby to było bez wyjątków w dodawaniu owego -ing - oto one:

**czasowniki zakończone na -e, pozbywają się go - rise >>> rising - wyjątkiem (od wyjątku!!) jest be, który się niczego nie pozbywa...
**czasowniki, które (patrząc od końca wyrazu) mają następujący układ: spółgłoska-samogłoska-społgłoska. Brzmi może podejrzanie, ale to proste - np. travel albo swim spełniają taki warunek. Otóż takie czasowniki podwajają ostatnią literę: swim >>> swimming
**są jednak też takie czasowniki, które w ogóle nie występują w formie ciągłej, czyli w czasie Present Continuous są "niemile" widziane - oto niektóre z nich:
agree, believe, belong, contain, feel, forget, hate, have (w znaczeniu - mieć, posiadać), hear, hope, imagine, know, like, love, matter, mean, need, notice, own, prefer, realise, recognise, remember, see, seem, smell, suppose, taste, understand, want, wish ...

Zadawanie pytań jest banalnie proste. Zamieniamy miejscami is, are bądź am z podmiotem zdania i ... tyle.... (no i dodajemy znak zapytania)
np.
Her uncle is watching a football match
Is her uncle watching a football match?

Przeczenie jest jeszcze prostsze. Wystarczy wcisnąć not pomiędzy is, are bądź am i po sprawie... Chyba, że ktoś lubi skrócone wersje: aren't albo isn't....
np.
They are not (aren't) travelling to Paris

Czasu Present Continuous używa się w następujących sytuacjach:
**żeby powiedzieć o czynnościach, które właśnie mają miejsce (stąd obecność wyrażeń: now, at the moment etc.)

**żeby powiedzieć o czynnościach/sytuacjach, które niekoniecznie dzieją się w trakcie mówienia, ale chcemy podkreślić ich ciągłość (I'm studying Chinese. Uczę się chińskiego obecnie, niekoniecznie w danej chwili)

**jeżeli emocjonalnie podchodzimy do sytuacji powtarzanej (wyrażamy w ten sposób dezaprobatę, poirytowanie itp.)
np. He is always having dinner at midnight. (tzn. Jakiś gość je kolację o północy i to nas raczej drażni.)

**jeśli opowiadamy o wydarzeniach z przeszłości lub całkiem abstrakcyjnych, aby wczuć się w opisywane zdarzenia (eksperymenty naukowe, porady, gry RPG itp.)
I'm opening the gate. A man with an axe is running towards me...

**jeśli mówimy o planach na przyszłość; zwłaszcza jeśli opisywane zdarzenie niedługo dojdzie do skutku (zawsze wtedy podajemy termin wydarzenia)
I'm meeting the British Queen after lunch.



PRESENT PERFECT

Czas Present Perfect (czyli teraźniejszy dokonany) tworzy się w sposób następujący:
potrzebny jest czasownik (operator) have lub has (w trzeciej osobie liczby pojedynczej - he, she, it, itp. ) oraz czasownik w trzeciej formie (past participle)- regularny lub nieregularny:

*Jeśli chodzi o czasowniki regularne, tworzy się następująco:
Do podstawowej formy czasownika dodaje się końcówkę -ed np. watch - watched
Jeśli jakiś czasownik już kończy się na -e wystarczy do niego dodać tylko -d np. smile - smiled
Trzeba jednak uważać w przypadku czasowników kończących się samogłoską -y. Jeśli przed tymże -y znajduje się spółgłoska, -y należy zamienić na i i dopiero wtedy dodać końcówkę -es.
Na przykład:
CARRY >>> y=i >>> CARRI+ED >>> CARRIED

*Czasowniki nieregularne >>> patrz Irregular verbs

Aby zadać pytanie wystarczy owo have lub has przenieść na początek zdania (lub przed podmiot zdania jeśli występuje wyraz lub wyrażenie pytające): Na przykład:
Have you watched TV recently?
Has she met that man before?

W przypadku przeczeń pojawi się not po have / has - w skrócie haven't / hasn't .

Na przykład:
They haven't read the book yet.
She hasn't gone to church.

[uwaga: w odróżnieniu od Past Simple czasownik zawsze występuje w III formie - bez względu czy jest to przeczenie czy pytanie]

Czasu Present Perfect używa się w następujących sytuacjach:

**żeby powiedzieć o czynnościach/sytuacjach, które miały miejsce w przeszłości i nie ma znaczenia kiedy się to stało. Ważny jest skutek/rezultat,a nie dokładny czas zdarzenia:
Często dodaje się odpowiednie wyrażenia, żeby to podkreślić:

I have just eaten my sandwich. [just = właśnie, przed chwilą]
She has already done their homework. [already = już]
Have you ever been to England? [ever = kiedykolwiek]
Have you seen that man before?[before = już wcześniej, kiedyś]
I have never smoked cigarettes. [never = nigdy]
I haven't sold my old car yet. [yet = jeszcze]

**żeby powiedzieć o czynnościach, które rozpoczęły się w przeszłości i trwają nadal (stąd obecność wyrażeń: since oraz for etc.)
I have worked here for ten weeks. [for = przez, od (okres czasu)]
She has stayed in that hotel since February 10th. [since = od (punkt w czasie)]

Inne typowe wyrażenia dla czasu Present Perfect to:
LATELY - ostatnio
RECENTLY - niedawno
SO FAR - jak dotąd
UP TILL NOW - do chwili obecnej



PRESENT PERFECT CONTINUOUS

Czas Present Perfect Continuous (czyli teraźniejszy ciągły dokonany) tworzy się w sposób następujący:
potrzebny jest czasownik (operator) have lub has (w trzeciej osobie liczby pojedynczej - he, she, it, itp. ) oraz been oraz czasownik w formie ciągłej (czyli z końcówką -ing).

Wygląda to mniej więcej tak: I have been playing football for ten years

Oczywiście jakby to było bez wyjątków w dodawaniu owego -ing - są one dokładnie takie same dla wszystkich czasów "continuous", więc wystarczy zajrzeć do zasad podanych przy czasie PRESENT CONTINUOUS

Aby zadać pytanie wystarczy owo have lub has przenieść na początek zdania (lub przed podmiot zdania jeśli występuje wyraz lub wyrażenie pytające):
Na przykład:
Have you been watching TV?
Has she been meeting that man?

W przypadku przeczeń pojawi się not po have / has - w skrócie haven't / hasn't .

Na przykład:
They haven't been reading the book yet.
She hasn't been going to church.

Czasu Present Perfect Continuous używa się w następujących sytuacjach:

**żeby powiedzieć o czynnościach/sytuacjach, które miały miejsce w przeszłości i trwają nieprzerwanie do chwili obecnej:
She has been smoking cigarettes.
I have been working here for ten weeks. [for = przez, od (okres czasu)]
She has been staying in that hotel since February 10th. [since = od (punkt w czasie)]

**w odróżnieniu od Present Perfect istotny jest sam fakt wykonywania czynności, a nie jej efekt - dlatego zdania poniżej znaczą co innego:

Present Perfect: I have moved to a new house. ["przeprowadziłem się już"]
Present Perfect Continuous: I have been moving to a new house. ["przeprowadzam się" - jestem w trakcie przeprowadzki]

Inne typowe wyrażenia dla czasu Present Perfect Continuous to:

LATELY - ostatnio
RECENTLY - niedawno
SO FAR - jak dotąd
UP TILL NOW - do chwili obecnej



PAST SIMPLE

Czas Past Simple (czyli przeszły prosty) tworzy się w zależności od tego jaki czasownik jest używany - regularny lub nieregularny.:

*Jeśli chodzi o czasowniki regularne, tworzy się je dokładnie tak samo jak w przypadku czasu Present Perfect.

*Czasowniki nieregularne >>> patrz Irregular verbs

Czasami jednak trzeba zadać pytanie... W tym celu niezbędny będzie wyraz did:
Na przykład:
Did she watch TV last evening? [uwaga: "did" jest już w czasie przeszłym, więc nie wolno już zamieniać czasownika!]
Did you know that man?

Podobnie jest w przypadku przeczeń... did not - chociaż lepiej będzie użyć skróconej wersji: didn't.
Na przykład:
They didn't visit their grandmother.
She didn't go to church on Sundays. [uwaga: "didn't" jest już w czasie przeszłym, więc nie wolno już zamieniać czasownika!]

Wyjątkiem od powyższych reguł jest czasownik "to be" (w czasie przeszłym - was lub were). On nie potrzebuje ani did w pytaniach ani didn't w przeczeniach:
Na przykład:
Were you at home yesterday?
I wasn't at school on Monday.

Czasu Past Simple używa się w następujących sytuacjach:

**żeby powiedzieć o czynnościach/sytuacjach, które miały miejsce w przeszłości i nie ma mają związku z teraźniejszością. Często dodaje się odpowiednie wyrażenia, żeby to podkreślić (yesterday, ago, when I was young)
Yesterday I visited my grandmother.
I met him two weeks ago.

**żeby powiedzieć o czynnościach powtarzanych w przeszłości (st±d obecność wyrażeń: always, often, usually, sometimes, rarely, never, every month, every year... etc.)

**jeśli w przeszłości dwa wydarzenia nastąpiły zaraz jedno po drugim (When the fire started, I ran out of the house.)

**jeśli dwa wydarzenia nastąpiły jednocześnie, ale chcemy je przedstawić jako wynikające z siebie (When the terrorists saw me, they started to shoot)




PAST CONTINUOUS

Czas Past Continuous (czyli przeszły ciągły) tworzy się w sposób następujący

I was reading yesterday at 10.
You were reading yesterday at 10.
He was reading yesterday at 10.
She was reading yesterday at 10.
It was reading yesterday at 10.

We were reading yesterday at 10.
You were reading yesterday at 10.
They were reading yesterday at 10.


Jak widać niezbędne są dwa składniki: znajomość odmiany czasownika w czasie przeszłym to be (bez niego ani rusz...) oraz dodawanie końcówki -ing do każdego czasownika. Zasady dodawania owej końcówki są oczywiście identyczne jak w przypadku czasu Present Continuous

Zadawanie pytań jest banalnie proste. Zamieniamy miejscami was bądź were z podmiotem zdania i ... tyle.... (no i dodajemy znak zapytania)
np.
Her uncle was watching a football match
Was her uncle watching a football match?

Przeczenie jest jeszcze prostsze. Wystarczy wcisnąć not pomiędzy was bądź were i po sprawie... Chyba, że ktoś lubi skrócone wersje: wasn't albo weren't....
np.
They were not travelling to Paris

Czasu Past Continuous używa się w następujących sytuacjach:

**żeby powiedzieć o czynnościach, które trwało przed opisywaną chwilą i trwało także w tejże chwili
I was watching TV then.

**żeby powiedzieć o zdarzeniu "zakłóconym" przez inne zdarzenie (stąd potrzeba użycia past simple):
I wasn't driving very fast when the police stopped me

**chcemy wyrazić niezadowolenie z sytuacji w przeszłości:
np. He was always telling stupid jokes. (tzn. Jakiś gość ciągle opowiadał głupie kawały i to nas raczej drażniło.)

**jeśli opowiadamy o ogólnych sytuacjach w przeszłości:
They were playing football. The others were swimming... The games were very successful

**żeby wyrazić uprzejmą prośbę lub zaproszenie:
I was hoping that you could accept my invitation.
I was wondering if you could do it for me?



PAST PERFECT

Czas Past Perfect (czyli przeszły dokonany) tworzy się w sposób następujący:
potrzebny jest czasownik (operator) had oraz czasownik w trzeciej formie (past participle)- regularny lub nieregularny:

*Jeśli chodzi o czasowniki regularne, tworzy się je dokładnie tak samo w przypadku czasów Present Perfect oraz Past Simple.

*Czasowniki nieregularne >>> patrz Irregular verbs

Aby zadać pytanie wystarczy owo had zamienić miejscami z podmiotem zdania: Na przykład:
Had you watched TV before I came?

W przypadku przeczeń pojawi się not po had - w skrócie hadn't .

Na przykład:
They hadn't read the book.

[uwaga: w odróżnieniu od Past Simple czasownik zawsze występuje w III formie - bez względu czy jest to przeczenie czy pytanie]

Czasu Past Perfect używa się w następujących sytuacjach:

**żeby powiedzieć o czynnościach/sytuacjach, które miały miejsce wcześniej (w przeszłości) niż inne wydarzenie (również w przeszłości) i w ten sposób podkreślić kolejność zdarzeń [stąd past perfect występuje w parze z past simple]:

Często dodaje się odpowiednie wyrażenia:

She had already done their homework when I came back home. [already = już]
Had you seen that man before?[before = już wcześniej, kiedyś]
I had never smoked cigarettes. [never = nigdy]
She had been here for ten days. [for = przez, od (okres czasu)]

**jeśli jednak wydarzenia nastąpiły jedno po drugim (niemal od razu) lub ich kolejność jest oczywista nie ma potrzeby używania past perfect - wystarczy wtedy używać past simple

I was born and grew up in Germany.



PAST PERFECT CONTINUOUS

Czas Past Perfect Continuous (czyli przeszły ciągły dokonany) tworzy się w sposób następujący:
potrzebny jest czasownik (operator) had oraz been oraz czasownik w formie ciągłej (czyli z końcówką -ing). Oczywiście zasady dodawania końcówki do czasownika są identyczne jak w czasie Present Continuous.

Wygląda to mniej więcej tak: I had been playing football when they arrived

Aby zadać pytanie wystarczy owo had zamienić miejscami z podmiotem zdania - na przykład:
Had you been watching TV?

W przypadku przeczeń pojawi się not po had - w skrócie hadn't.

Na przykład:
They hadn't been reading the book.

Czasu Past Perfect Continuous używa się w następujących sytuacjach:

**żeby powiedzieć o czynnościach, które zaczęły się w przeszłości przed jakimś innym zdarzeniem i nie zostały zakończone bądź też trwały przez jakiś czas:
I had been watching TV when she phoned me.
[oglądałem zanim zadzwoniła i oglądałem dalej, gdy rozmawiałem przez telefon i możliwe, że też po rozmowie]



FUTURE SIMPLE

Czas Future Simple (czyli przyszły prosty) - ostatnio znany jako Future with "will" - tworzy się w sposób następujący:

Podmiot (I, she, Uncle Bogdan, terrorists etc. - ogólnie każdy) + will + czasownik w podstawowej formie (bez żadnych dodatków)

A will można sobie skrócić do apostrofu i dwóch liter - 'll
I'll be there next month.

Czasami trzeba użyć przeczenia. Wystarczy po "will" wstawić not i po sprawie. A jak ktoś lubi krótsze wersje, to zawsze może zamienić "will not" na won't.

Na przykład:
She will not meet him this evening.
He won't go to Pakistan.

Przydają się też pytania. Zamieniamy "will" podmiotem zdania i ... tyle.

Na przykład:
Will you come to my party tomorrow?

Czasu Future Simple używa się w następujących sytuacjach:

**opisać coś, co ma się zdarzyć w bliżej nieokreślonej przyszłości
(She will meet him soon.)

**do wyrażenia szybko podjętych decyzji
(You are going to Jane? I'll go with you!)

**wyrażenia propozycji, prośby, obietnicy lub groźby
(I'll help you. / You will be sorry!)

**wyrażenia opinii o przyszłości, podkreślenia, że jest duże prawdopodobieństwo zdarzenia
I think we will have to change our plans.
It will be a very hard time for us.



FUTURE CONTINUOUS

Czas Future Continuous (czyli przyszły ciągły) tworzy się według prostego schematu:

Podmiot (I, she, Uncle Bogdan, terrorists etc. - ogólnie każdy) + will + be + czasownik w formie ciągłej (czyli z końcówką -ing)

A will można sobie skrócić do apostrofu i dwóch liter - 'll

I'll be working there next month.

Czasami trzeba użyć przeczenia. Wystarczy po "will" wstawić not i po sprawie. A jak ktoś lubi krótsze wersje, to zawsze może zamienić "will not" na won't.
Na przykład:
She will not be meeting him this evening.
He won't be going to Pakistan.

Przydają się też pytania. Zamieniamy "will" z podmiotem zdania i ... tyle.
Na przykład:
Will you be watching this film?

Czasu Future Continuous używa się w następujących sytuacjach:

**opisać coś, co ma się zdarzyć w przyszłości i trwać
(She will be working in the garden for the next 3 hours.)

**aby powiedzieć o zdarzeniach mających nastąpić w sposób naturalny
(Spring is here - flowers will be blossoming)

**wyrażenia opinii o ogólnej sytuacji w przyszłości
(Will you be meeting her tomorrow?)

**podkreślenia, że jest duże prawdopodobieństwo zdarzenia
It's 8 p.m. He will dancing in the club.



FUTURE PERFECT

Czas Future Perfect (czyli przyszły dokonany) tworzy się w sposób następujący:
potrzebny jest czasowniki (operatory) will oraz have i czasownik w trzeciej formie (past participle)- regularny (tworzony wg zasad jak np. w Past Simple) lub nieregularny:

Aby zadać pytanie wystarczy will zamienić miejscami z podmiotem zdania:
Will you have left Poland by next Monday?

W przypadku przeczeń pojawi się not po will - w skrócie won't .

They won't have read the book by the next Sunday.

[uwaga: w odróżnieniu od Past Simple czasownik zawsze występuje w III formie - bez względu czy jest to przeczenie czy pytanie]

Czasu Future Perfect używa się w następujących sytuacjach:

**żeby powiedzieć, iż w danym momencie w przyszłości będziemy za sobą wykonanie jakiejś czynności:
I will have left the country by this time tomorrow.



FUTURE PERFECT CONTINUOUS

Czas Future Perfect Continuous (czyli przyszły ciągły dokonany) tworzy się w sposób następujący:

Podmiot + czasownik (operator) will + have been + czasownik w formie ciągłej (czyli z końcówką -ing).

Wygląda to mniej więcej tak: I will have been working here for ten years next month.

Aby zadać pytanie wystarczy will zamienić miejscami z podmiotem zdania, np.
Will you have been watching TV for six hours soon?

W przypadku przeczeń pojawi się not po will - w skrócie won't.

They won't have been reading the book for two weeks next Tuesday.

Czasu Future Perfect Continuous używa się w następujących sytuacjach:

**żeby powiedzieć, że w pewnym momencie w przyszłości będziemy mieli za sobą wykonywanie (długotrwałe) jakiejś czynności:
I will have been living here for ten years next year.
[W przyszłym roku minie 10 lat odkąd tu mieszkam]



FUTURE IN THE PAST

Schemat tworzenia jest bardzo prosty: podmiot + would + reszta zdania.

Jest on żywany, gdy mówimy o czynności, która w przeszłości była uważana jako przyszła. Zastępuje także Future Simple w zdaniach podrzędnych, gdy orzeczenia zdania głównego jest w czasie przeszłym; a także w drugim okresie warunkowym (Second Conditional):

He said he would come next day



FUTURE CONTINUOUS IN THE PAST

Jest używany, żeby powiedzieć, że jakaś czynność w przeszłości miała trwać przez jakiś czas w przyszłości, a także zastępuje Future Continuous w zdaniach podrzędnych, gdy orzeczenia zdania głównego jest w czasie przeszłym.

Tworzy się wg schemtu:
podmiot + would be + czasownik z końcówką -ing

He said he would be staying at home all day



FUTURE PERFECT IN THE PAST

Używany jest do wyrażenia czynności/sytuacji, które w przeszłości były traktowane jako przyszłe i które miałyby się zakończyć przed pewnym momentem w przyszłości

Ponadto zastępuje Future Perfect w zdaniach podrzędnych, gdy orzeczenia zdania głównego jest w czasie przeszłym; a także w trzecim okresie warunkowym (Third Conditional)

Tworzy się wg schematu:
podmiot + would have + czasownik w III formie (regularny lub nieregularny)

If I had met him, he would have told her about it.



FUTURE PERFECT CONTINUOUS IN THE PAST

Tworzy się według schematu:
podmiot + would have been + czasownik z końcówką -ing

He said he would have been teaching for 30 years next month.

Używa się go kiedy mówimy o czynnościach, które – w przyszłości – mają trwać określony czas lub być wykonywane w pewnym momencie. Również zastępuje Future Perfect Continuous w zdaniach podrzędnych, gdy orzeczenia zdania głównego jest w czasie przeszłym.